Architect schendt zorgplicht: schade 50/50 verdeeld met aannemer

Een nieuwbouwwoning vertoonde kort na oplevering ernstige scheuren. De oorzaak: een onvoldoende draagkrachtige ondergrond waarvoor grondverbetering noodzakelijk was. Het funderingsadvies werd door de architect niet gedeeld met de opdrachtgever en de aannemer, terwijl de aannemer ondanks eigen twijfels doorging met bouwen. Wie draagt hiervoor de aansprakelijkheid? De rechtbank Oost Brabant gaf antwoord.

De zaak 

De opdrachtgevers lieten een vrijstaande woning bouwen. Zij schakelden hiervoor een architect in. De architect was verantwoordelijk voor het ontwerp, de constructieberekeningen en de vergunningaanvraag. Voor de fundering werd gekozen voor een strokenfundering ‘op staal’, een fundering die direct op de ondergrond rust.

De architect liet een extern bureau de constructieberekeningen uitvoeren. Het opgestelde constructierapport werd door de architect aan de gemeente verstrekt in het kader van de aanvraag van de omgevingsvergunning. De gemeente stelde daarna aanvullende vragen over de constructie. De constructeur stelde vervolgens een aanvullend constructierapport op. Daaruit bleek dat bij de gekozen fundering de grond eerst moest worden verbeterd. Zonder die maatregelen was de grond niet sterk genoeg.

De architect stuurde dit aanvullende constructierapport naar de gemeente, maar niet naar de opdrachtgevers of de aannemer. De omgevingsvergunning werd vervolgens door de gemeente verleend.

Na het verlenen van de omgevingsvergunning begon de aannemer met de bouw van de woning. De geadviseerde grondverbetering werd daarbij niet uitgevoerd. Ondanks het feit dat de aannemer bij de aanbesteding had aangegeven bedenkingen te hebben bij de gekozen fundering.

Na de oplevering ontstonden ernstige scheuren in de gevels en binnenwanden. De opdrachtgevers stelden daarop de architect aansprakelijk. Volgens hen had hij het constructierapport, waarin de grondverbetering werd geadviseerd, te laat met hen en met de aannemer had gedeeld. De architect betwistte dat hij aansprakelijk was. Voor het geval hij toch schade zou moeten vergoeden, wees hij de aannemer aan als medeverantwoordelijke. Ook de aannemer betwistte aansprakelijkheid. 

Het oordeel van het hof

De rechtbank oordeelde dat de architect het aanvullende constructierapport tijdig aan de opdrachtgevers had moeten verstrekken. Het rapport was van wezenlijk belang voor zowel de opdrachtgevers als de aannemer. Daaruit bleek dat de bouwgrond zonder extra maatregelen niet geschikt was voor de gekozen fundering. Door het rapport niet tijdig te delen, handelde de architect niet zoals van een goed opdrachtnemer mocht worden verwacht. Dat het rapport wel was toegevoegd aan de omgevingsvergunning, maakte volgens de rechtbank geen verschil. De rechtbank vond het aannemelijk dat de scheuren niet zouden zijn ontstaan als het rapport op tijd was gedeeld. De architect was daarom aansprakelijk voor de schade.

De rechtbank boog zich vervolgens over de vraag of de aannemer tekort was geschoten in haar zorgplicht. Zij stelde voorop dat problemen door ongeschikte bouwgrond in principe voor rekening van de opdrachtgever komen. Dit is anders wanneer de aannemer had moeten waarschuwen of niet zorgvuldig heeft gehandeld. In dit geval wist de aannemer dat aanpassing van de fundering en nader onderzoek noodzakelijk waren. Zij had dit namelijk aan de opdrachtgever gemaild. Desondanks werd doorgebouwd zonder het benodigde onderzoek af te wachten. Daarmee handelde de aannemer niet zoals van een zorgvuldige aannemer mocht worden verwacht. De aannemer was daarom toerekenbaar tekortgeschoten in de nakoming van haar verplichtingen.

Gezien de ernst van de fouten aan beide kanten oordeelde de rechtbank dat de architect en de aannemer ieder de helft van de schade moesten vergoeden.
 

Rechtbank Oost-Brabant 29-01-2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:407

Les voor de praktijk

Deze uitspraak laat zien dat een architect belangrijke adviezen tijdig en actief moet delen met zowel de opdrachtgever als de aannemer. Informatie die gevolgen heeft voor de fundering of de uitvoering van het werk mag niet alleen bij de gemeente terechtkomen. Als een architect deze informatie niet doorgeeft, kan hij aansprakelijk zijn wegens schending van zijn zorgplicht. Hij kan dan wel proberen een deel van de schade te verhalen op de aannemer, omdat ook op de aannemer een eigen zorgplicht rust.