Gevolgen van ontwerpkeuzes: wie moet waarschuwen, architect of aannemer?

De zaak

Opdrachtgevers schakelen een aannemer in voor de bouw van een nieuwbouwwoning. In de loop van het project ontstaat een conflict tussen de partijen. Nadat de opdrachtgevers de woning zijn gaan bewonen, nemen de klachten toe. Uiteindelijk melden zij in totaal 65 klachten, uiteenlopend van bouwkundige gebreken tot problemen met installaties.

Een van de klachten gaat over de aardwarmtepomp en het binnenklimaat van de woning. Volgens de opdrachtgevers is het ontwerp van de aardwarmtepompinstallatie onvoldoende, omdat de woning in de zomer niet goed kan worden gekoeld. De opdrachtgevers voeren aan dat zij hiervoor niet zijn gewaarschuwd. Volgens hen had dat wel moeten gebeuren, omdat het ontwerp van de architect, met grote ramen op het zuiden en hoge plafonds, zou leiden tot oververhitting en de noodzaak van aanvullende airco’s.

De opdrachtgevers stellen dat het ontwerp daarom niet voldoet aan wat zij van de koeling van de woning mochten verwachten. Zij vinden dat de aannemer is tekortgeschoten in de nakoming van de aannemingsovereenkomst en verzoeken de rechtbank om de aannemer te verplichten de gestelde gebreken aan de aardwarmtepomp te herstellen.

Het oordeel van de rechtbank

De rechtbank oordeelt dat een aannemer moet waarschuwen voor fouten in de opdracht of voor gebreken in zaken van de opdrachtgever, als hij die kende of had moeten kennen. Van een aannemer kan daarom niet worden verwacht dat hij, op basis van keuzes in het ontwerp van de woning, zelf beoordeelt of een aardwarmtepomp voldoende comfort biedt of dat extra koeling in de zomer nodig is. Zo ver gaat zijn waarschuwingsplicht niet.

Volgens de rechtbank komt het probleem met de warmte vooral voort uit de ontwerpkeuzes van de woning. De architect had de opdrachtgevers eerder moeten wijzen op de mogelijke risico’s van oververhitting. Een aannemer mag er in beginsel op vertrouwen dat in het ontwerp rekening is gehouden met de warmtelast van de woning. Dat de opdrachtgevers behoefte hebben aan meer koeling dan de aardwarmtepomp kan bieden, betekent daarom niet dat de aannemer tekortgeschoten is. De rechtbank wijst de vorderingen van de opdrachtgevers op dit punt af.

Les voor de praktijk

Deze uitspraak benadrukt dat de waarschuwingsplicht van de aannemer haar grenzen kent en dat hij in beginsel mag uitgaan van een deugdelijk ontwerp. De verantwoordelijkheid voor de gevolgen van ontwerpkeuzes ligt in een geval als dit eerder bij de architect. Hoewel niet is vastgesteld dat de architect aansprakelijk zou zijn geweest als hij in deze procedure was aangesproken, laat de uitspraak wel zien dat van architecten mag worden verwacht dat zij opdrachtgevers informeren over de mogelijke gevolgen van ontwerpkeuzes. Dat geldt ook voor de gevolgen voor het gebruik en comfort van de woning, zoals het binnenklimaat.

Uitspraak: Rechtbank Zeeland-West-Brabant, ECLI:NL:RBZWB:2026:943