Beroepsaansprakelijkheid architecten: nieuwe risico’s en verantwoordelijkheden

De risico’s waarmee architecten en ingenieurs te maken krijgen, veranderen. Bouwveiligheid is daarbij een belangrijk aandachtspunt, terwijl contractuele aansprakelijkheid, duurzaamheid, kunstmatige intelligentie en economische druk steeds meer aandacht vragen. 

Bouwveiligheid blijft een belangrijk aansprakelijkheidsrisico 

Claims rond bouwveiligheid vormen een belangrijke bron van beroepsaansprakelijkheidsrisico’s. In het Verenigd Koninkrijk spelen met name omvangrijke dossiers rond brandveiligheid en gevels een grote rol. Claims worden bovendien complexer, duren langer en brengen hogere kosten met zich mee. 

Ook voor de Nederlandse praktijk is bouwveiligheid een belangrijk aandachtspunt. Ontwerpfouten, problemen met de constructieve veiligheid, uitvoeringsproblemen en fouten in de coördinatie kunnen leiden tot hoge herstelkosten, vertragingen en aansprakelijkheidsclaims. Bij dergelijke claims zijn vaak meerdere partijen betrokken, waaronder architecten, adviseurs, aannemers en onderaannemers. Niet alleen de oorzaak van de schade moet dan worden vastgesteld, maar ook welke partij waarvoor verantwoordelijk is.

Contracten leggen meer verantwoordelijkheid bij adviseurs

Een tweede ontwikkeling is de manier waarop verantwoordelijkheden contractueel worden verdeeld. Opdrachtgevers leggen in contracten steeds meer verantwoordelijkheid bij architecten en adviseurs. Daarbij worden soms bepalingen opgenomen die verder gaan dan de aansprakelijkheid die uit de wet voortvloeit. 

Dat heeft mogelijk gevolgen voor de verzekeringsdekking. Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering dekt namelijk niet vanzelfsprekend iedere aansprakelijkheid die een architect of ingenieur contractueel op zich neemt. Hierdoor ontstaat een verschil tussen de verplichtingen uit het contract en wat onder de polis is verzekerd.

Een zorgvuldige beoordeling van contracten is daarom belangrijk. Het gaat hierbij onder meer om de omvang van de aansprakelijkheid, garanties, vrijwaringen en verplichtingen voor onderdelen van een project waarop de architect zelf maar beperkt invloed heeft. Gaan contractuele verplichtingen verder dan wat binnen de beroepsaansprakelijkheidsverzekering is gedekt, dan bestaat het risico dat een deel van de aansprakelijkheid niet verzekerd is.

Nieuwe risico’s komen nadrukkelijker in beeld

Naast de bekende bouw- en ontwerprisico’s veranderen ook regelgeving, technologie en maatschappelijke eisen het risicoprofiel van architecten.

Duurzaamheid en ESG-verplichtingen spelen daarbij een steeds grotere rol. Hogere eisen aan duurzaamheid en klimaatbestendigheid zorgen voor nieuwe aansprakelijkheidsvraagstukken, bijvoorbeeld wanneer een ontwerp niet voldoet aan afgesproken eisen of verwachtingen. Ook het niet naleven van relevante milieuregels en voorschriften vormt een risico. Aanvullende contractuele duurzaamheidsverplichtingen en het gebruik van nieuwe, nog beperkt beproefde materialen en producten vergroten het risicoprofiel verder.

Ook het gebruik van kunstmatige intelligentie neemt toe binnen architectenbureaus. AI kan processen efficiënter maken, maar brengt tegelijkertijd nieuwe risico’s met zich mee. Bij onvoldoende controle bestaat het risico dat fouten worden overgenomen en op grotere schaal worden toegepast. Duidelijke richtlijnen, voldoende kennis en menselijke controle zijn daarom essentieel. 

Ten slotte heeft ook de economische situatie invloed op het risicoprofiel. Financiële druk en faillissementen binnen de bouw vergroten de kans op discussies over werkzaamheden, openstaande betalingen en aansprakelijkheid. Bij betalingsgeschillen kunnen bijvoorbeeld ook verwijten over de kwaliteit van werkzaamheden of vermeende nalatigheid naar voren komen. Goede contractuele afspraken, duidelijke betalingsvoorwaarden en zorgvuldig risicomanagement worden daarmee nog belangrijker. 

BIM verkleint risico’s, maar introduceert ook nieuwe vraagstukken

Technologie wordt tegelijkertijd ingezet om risico’s tijdens bouwprojecten te beperken. Een voorbeeld is BIM (Building Information Modeling), waarbij bouwkundige, constructieve en installatietechnische informatie wordt samengebracht in een integraal 3D-model. Door ontwerpen beter op elkaar af te stemmen, komen fouten en conflicten eerder in het bouwproces aan het licht. Daarmee draagt BIM bij aan de kwaliteitsborging.

Tegelijkertijd ontstaan nieuwe vraagstukken. Wie is verantwoordelijk voor onjuiste informatie in een BIM-model? Wie mag gegevens aanpassen en wie is eigenaar van de data? Ook cyberincidenten en datalekken vormen een risico voor de beschikbaarheid en vertrouwelijkheid van projectinformatie. Heldere afspraken over rollen, verantwoordelijkheden, toegangsrechten en controles zijn daarom minstens zo belangrijk als de technologie zelf.

Risicomanagement wordt steeds belangrijker

Niet alleen de verzekering zelf is van belang. Ook de manier waarop een architecten- of ingenieursbureau zijn risico’s beheerst, speelt hierin een steeds grotere rol.

Verzekeraars kijken daarbij kritisch naar kwaliteitsborging, interne procedures, contractcontrole en dossieropbouw. Door beslissingen en verantwoordelijkheden goed vast te leggen, is achteraf beter te onderbouwen hoe keuzes tot stand zijn gekomen. Bij nieuwe technologieën zoals AI en BIM is het bovendien belangrijk dat duidelijk is wie controleert, wie beslist en hoe keuzes worden vastgelegd. 

Sluit de beroepsaansprakelijkheidsverzekering nog aan?

Nieuwe technologie, veranderende regelgeving en zwaardere contractuele verplichtingen veranderen het risicoprofiel van architecten en ingenieurs. Daarom is het goed om regelmatig te controleren of de beroepsaansprakelijkheidsverzekering nog past bij de werkzaamheden en risico’s van het bureau. Daarbij gaat het niet alleen om het verzekerd bedrag, maar ook om de verzekerde werkzaamheden, contractuele verplichtingen en nieuwe risico’s.

Wilt u weten of uw werkzaamheden, contractuele verplichtingen en verzekeringsdekking nog goed op elkaar aansluiten? Neem contact op met onze specialisten. Zij helpen u graag uw beroepsrisico’s inzichtelijk te maken en uw huidige dekking te beoordelen.

Bron: Howden, Architects Professional Indemnity – Annual Market Report 2026.